ပုည ႀကိယာ(၁၀)ပါး

ပုညႀကိယာ(၁၀)ပါး အေၾကာင္း

ေကာင္းမႈ--->ကုသုိလ္--->ပုည--->ပုန္း--->ဘုန္း သုိ ့အဆင့္ဆင့္ကူးေျပာင္းေခၚေဝၚလာၾကရာ ယခုအခါ ဘုန္းၾကီး သည္ဆုိလွ်င္ လူတုိင္းႏွစ္သက္ၾကေပရာ ေကာင္းမႈမ်ားျခင္းသည္သာ ဘုန္းၾကီးၾကေၾကာင္းသိအပ္ေပသည္။
(က)ဒါန
(၁)ရုိးရုိးဒါန(လွဴဒါန္းျခင္း)
(၂)ပတၱိဒါန(အမွ်ေပးျခင္း)
(၃)ပတၱာႏုေမာဒန(သာဓုေခၚျခင္း)
(ခ)သီလ
(၁)ရုိးရုိးသီလ(ကာယႏွင့္ဝစီေစာင့္ထိန္းျခင္း)
(၂)အပစာယန(ရုိေသျခင္း)
(၃)ေဝယ်ာဝစၥ(လုပ္အားေပးျခင္း)
(ဂ)ဘာဝနာ
(၁) ရုိးရုိးဘာဝနာ(ေမတၱာဘာဝနာပြားျခင္း ဘုရားဂုဏ္ေတာ္စသည္အာရုံပြားေနျခင္း)
(၂) ဓမၼႆဝန(တရားနာယူျခင္း)
(၃) ဓမၼေဒသနာ(တရားေဟာေျပာျပေနျခင္း)
(၄) ဒိ႒ိဇုကမၼ(အယူမွန္ျခင္း)
အထက္ပါေကာင္းမႈ(၁၀)ပါးသည္
-အလြယ္တကူျပဳလုပ္ႏုိင္
-အခ်ိန္တုိင္းမွာျပဳလုပ္ႏုိင္
-ပုဂၢဳိလ္အားလုံးႏွင့္တင့္တယ္
-သုံးလုိ ့မကုန္
-သူခုိး မခုိး/ဓါးျပမတုိက္ႏုိင္
ဒါေၾကာင့္ မိတ္ေဆြ-
ဤေကာင္းမႈ(၁၀)ပါးအားမိမိကုိယ္တုိင္လည္း ေလ့က်င့္ သူတစ္ပါးအားလုံးကုိလည္းေလ့က်င့္ၾကရန္ စည္းရုံးတုိက္တြန္းၾကပါစုိ ့။

ဗုဒၶဝင္အက်ဥ္း

ဘုရားရွင္ကိုယ္ေတာ္ ျမတ္ႀကီး၏ ဗုဒၶဝင္အက်ဥ္း အား ပူေဇာ္တင္ဆက္အပ္ပါသည္-

(က)ရေသ့ျဖစ္ျခင္း
သုေမဓါရေသ့ဘဝ မေရာက္မီ ဘုရားအေလာင္းေတာ္၏ မိဘႏွစ္ပါး လြန္စြာပစၥည္းဥစၥာခ်မ္းသာေပမဲ့ ၎မိဘႏွစ္ပါးေသဆုံးသည့္အခါ ပစၥည္းဥစၥာမ်ားဘာမွ်ယူမသြားႏုိင္ေသာေၾကာင့္ လူေတြေသဆုံးလုိ ့ ဘာမွ်ပါမသြားႏုိင္တာရွိလွ်င္ ေသဆုံးျပီးပါေအာင္ယူသြားႏုိင္တာ ရွိကုိရွိရမယ္လုိ ့ေတြးမိျပီး ပစၥည္းဥစၥာအားလုံး စြန္ ့လႊတ္လွဴဒါန္းျပီး ရေသ့ဘဝေျပာင္း တရားက်င့္ခဲ့သည္။

(ခ)ဆႏၵာဓိပတိ
ဘုရားအေလာင္းသုေမဓာသည္ ဒီပကၤရာဘုရားရွင္ႏွင့္ ေတြ ့ျပီး နိဗၺာန္သုိ ့ မ်က္ေမွာက္ျပဳနုိင္ေပမဲ့ ဒီပကၤရာ ဘုရားရွင္ကဲ့သုိ႕ သတၱဝါ မ်ားအား လမ္းညႊန္(ကယ္တင္) လုိေသာ ဆႏၵာဓိပတိ ေၾကာင့္သာလွ်င္ ဘုရားဆုပန္ေလသည္။ (ကုိယ့္အတြက္မၾကည့္၊အမ်ားအက်ဳိးအတြက္သာ ေဆာင္ရြက္လုိေသာဆႏၵာဓိပတိသည္ အျမင့္ျမတ္ဆုံးေသာ ေက်းဇူးေတာ္ျဖစ္ေပသည္။)

(ဂ)ဗ်ာဒိတ္ယူျခင္း
ယခုမ်က္ေမွာက္ေနဆဲကမၻာမတုိင္မီအေရွ ့ေလးသေခၤ်ကမၻာတစ္သိန္းအစ ဒီပကၤရာ ဘုရားရွင္၏ေျခေတာ္ရင္း၌ သုေမဓာ ရွင္ရေသ့ဘဝကစျပီး ဘုရားဆုပန္ ဗ်ာဒိတ္ယူခဲ့သည္။
(တစ္ကမၻာသည္ မေရမတြက္နုိင္ေအာင္ၾကာလွျပီး သေခ်ၤတစ္ခုသည္ တစ္၏ေနာက္မွ သုညေပါင္း တစ္ရာ့ေလးဆယ္ရွိသည္။)

(ဃ)ပါရမီ(ဆယ္ပါး-အျပားသုံးဆယ္)
၁။ဒါန-ေပးလွဴျခင္း
၂။သီလ-ကုိယ္ႏႈတ္ေစာင့္ထိန္းျခင္း
၃။ေနကၡမၼ-ကိေလသာေတာမွ ထြက္ျခင္း
၄။ပညာ-အေၾကာင္းအက်ဴိးဆင္ျခင္ ထုိးထြင္းသိျခင္း
၅။ဝီရိယ-အားစုိက္ၾကိဳးစား လုံ ့လရွိျခင္း
၆။ခႏ ၱီ-သည္းခံျခင္း
၇။သစၥာ-ေျဖာင့္မတ္/ မွန္ကန္ျခင္း
၈။အဓိ႒ာန္-အဓိ႒ာန္တည္ေဆာက္ျခင္း ၊ ျပတ္သားေသာဆႏၵ
၉။ေမတၱာ-စင္ၾကယ္ေသာခ်စ္ျခင္း
၁၀။ဥေပကၡာ-လ်စ္လ်ဴရႈျခင္း /အသင့္အားျဖင့္ရႈျခင္း
-မူလပါရမီ(၁၀)ပါး
(ပိုင္ဆုိင္စည္းစိမ္အားလုံးႏွင့္ ဇနီး၊သားမယားပါမက်န္ျဖည့္ျခင္း)
-ဥပပါရမီ(၁၀)ပါး
(စည္းစိမ္+ဇနီး ၊သားသမီီးအျပင္ မိမိခႏၶာကုိယ္အစိတ္အပုိင္းပါဝင္ျဖည့္ျခင္း)
-ပရမတၳပါရမီ(၁၀)ပါး
(အသက္ကုိပါမက်န္ျဖည့္ျခင္း)

(င)ပါရမီျဖည့္ပုံ
(၁)ၾကာျမင့္လွစြာေသာအခ်ိန္
(၂)မရပ္မနား
(၃)ခ်န္မထားပဲ
(၄)ရုိရုိေသေသ
(၅)ေပ်ာ္ေပ်ာ္ၾကီးျဖည့္

(စ)တိတိက်က်ေသေသခ်ာခ်ာပြင့္ေတာ္မူျခင္း
(၁)ပါရမီျဖည့္တာ တိက်ေသခ်ာ
(၂)ေမြးဖြား ႏွစ၊္ လ၊ ရက္(မဟာသကၠရာဇ္-၆၈(BC 623) ၊ကဆုန္လျပည့္၊ေသာၾကာေန ့)
BC(Before the birth of Jesus Christ)(ခရစ္ေတာ္မေပၚမီ)AD(Anno Domini=after the birth of Jesus Christ)(ခရစ္ေတာ္ေပၚျပီး)(ယခုသုံး)(BC 623+AD 2008)=2631ဘုရားရွင္ေမြးဖြားေသာခုႏွစ္မွာBC 623ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ လြန္ခဲ့ေသာႏွစ္ေပါင္း၂၆၃၁ က ဘုရားရွင္ေမြးဖြားခဲ့သည္။
(၃)မိဘႏွစ္ပါး(သုေဒါၶဒနမင္းၾကီးႏွင့္ မယ္ေတာ္မာယာေဒဝီ)
(၄)ေမြးဖြားရာေနရာ(အိႏိၵယ ႏွင့္ နီေပါနယ္စပ္အနီး၊ နီေပါနုိင္ငံပိုင္ လုမၺနီ ဥယ်ာဥ္)
(၅)လူသားအစစ္ျဖစ္ျခင္း
(၆)ေမြးဖြားျခင္းဘုရားမျဖစ္၊က်င့္ျပီးမွျဖစ္(က်င့္စဥ္အားလုံး တိက်ေသခ်ာျပထားသည္။)
(၇)ဘုရားျဖစ္ေသာရက္တိက်ေသခ်ာ(မဟာသကၠရာဇ္-၁၀၃၊(BC 588)
ကဆုန္လျပည့္၊ဗုဒၶဟူးေန ့)
BC 588+(AD)2008=2596

လြန္ခဲ့ေသာႏွစ္ေပါင္း၂၅၉၆ ကဘုရားရွင္ပြင့္ထြန္းေပၚေပါက္ခဲ့သည္။
ပရိနိဗၺာန္စံသည့္ေန ့-မဟာသကၠရာဇ္-၁၄၈၊(BC 543)၊ကဆုန္လျပည့္၊အဂၤါေန ့။
BC 543+2008=2551
လြန္ခဲ့ေသာႏွစ္ေပါင္း ၂၅၅၁ ကဘုရားရွင္ ပရိနိဗၺာန္စံဝင္ေတာ္မူခဲ့သည္။

ဘုရားရွင္၏ ဗုဒၶဝင္အက်ဥ္း အား အာရံုျပဳ ၾကည္ညိဳႏိုင္ေစရန္ ပူေဇာ္တင္ဆက္ပါသည္ ။

သံဃာ့ဂုဏ္ေတာ္(၉)ပါး

သံဃာ့ဂုဏ္ေတာ္(၉)ပါး ပါဋိႏွင့္ အနက္
(၁)သုပၸဋိပႏၷၷ - သံဃာေတာ္တုိ ့သည္ ဝိနည္း၊သိကၡာတုိ ့ကုိ ေကာင္းစြာက်င့္ေတာ္မူေသာ ဂုဏ္။

(၂)ဥဇုပၸဋိပႏၷၷၷ - အက်င့္ျမတ္ဝိနည္းတုိ ့ကုိ ေျဖာင့္မွန္စြာ က်င့္ေတာ္မူေသာဂုဏ္။

(၃)ဉာယပၸဋိပႏၷၷ -နိဗၺာန္အားမ်က္ေမွာက္ျပဳေရးအတြက္ အေလးေပးျပီးက်င့္ေတာ္မူေသာဂုဏ္။

(၄)သာမိစိပၸဋိပႏၷၷ - အက်င့္ျမတ္ကုိ ရုိေသေလးျမတ္စြာ က်င့္ေတာ္မူေသာဂုဏ္။

(၅)အာဟုေနယ် - အေဝးက သယ္ေဆာင္လာသည့္ပစၥည္းကုိပင္ ခံယူထုိက္ေသာဂုဏ္။

(၆)ပါဟုေနယ်-ဧည့္သည္အတြက္ အထူးစီမံထားသည့္ပစၥည္းကုိပင္ အလွဴခံထုိက္ေသာဂုဏ္။

(၇)ဒကၡိေနယ် - ျမင့္ျမတ္ေသာအလွဴကုိ ခံယူေတာ္မႈထုိက္ေသာ ဂုဏ္။

(၈)အဥၥလိကရဏီယ - လက္အုပ္ခ်ီမုိး ရွိခုိးပူေဇာ္မူကုိ ခံယူေတာ္မူထုိက္ေသာဂုဏ္။

(၉)အႏုတၱရပုညေခတၱံ ေလာကႆတိ - သတၱဝါအေပါင္းတုိ ့၏ ဒါနမ်ဳိးေစ့စုိက္ပ်ဳိးရာလယ္ယာေျမေကာင္းသဖြယ္ ျဖစ္ေသာဂုဏ္။
သံဃာ့ဂုဏ္ေတာ္ အား ၾကည္ညိဳႏိုင္ရန္ တင္ျပပါသည္။

တရားဂုဏ္ေတာ္ (၆)ပါ း

တရားဂုဏ္ေတာ္ (၆)ပါး ပါဋိႏွင့္ အနက္
(၁)သြာကၡာတဂုဏ္=ဘုရားရွင္ကုိယ္တုိင္ ေဟာျခင္း။

(၂)သႏၵ႒ိတဂုဏ္=က်င့္ၾကံသူအတြက္ မ်က္ေမွာက္ဘဝ၌ပင္ ကုိယ္တုိင္ရႈျမင္ႏုိင္ျခင္း။

(၃)အကာလိက=ရႈပြားသူအတြက္ မဂ္ျပီးလွ်င္ဖုိလ္အခ်ိန္မဆုိင္းဘဲ ျဖစ္ျခင္း။(အခါမလင့္
အက်ဳိးေပးေသာဂုဏ္)

(၄)ဧဟိပႆိက =တရားႏွင့္ပတ္သက္ျပီး ရဲရဲဝံ့ဝံ့ဖိတ္ေခၚရဲျခင္း။(လာပါ ရႈပါ က်င့္ၾကံပါဟု
တုိက္တြန္းျခင္းငွာ ထုိက္ေသာဂုဏ္)

(၅)ၾသပါေနယ်ိက=မိမိသႏၱာန္၌ အစဥ္ကပ္္၍ ေဆာင္ထားသင့္ျခင္း။

(၆)ပစၥတၱံ ေဝဒိတဗၺဝိညဴဟိ=မဂ္၊ဖုိလ္၊နိဗၺာန္ ဓမၼရသကုိ လက္ေတြ ့ခံစားႏုိင္ျခင္း။

ဘုရား ဂုဏ္ေတာ္ (၉)ပါး

ဘုရားဂုဏ္ေတာ္ (၉)ပါး ပါဋိ ႏွင့္ အနက္
(၁)အရဟံ
(က)အရဟံ = လူ၊ နတ္၊ ျဗဟၼာ၊ သတၱဝါအားလုံးတုိ ့၏ ပူေဇာ္အထူးကုိ ခံယူေတာ္မူထုိက္ေသာျမတ္စြာဘုရား။
(ခ)အရ ဟံံ= ကိေလသာကင္းစင္ေတာ္မူေသာ ျမတ္စြာဘုရား။
(ဂ)အ ရဟံံ= ဆိတ္ကြယ္ရာအရပ္၌ပင္ မေကာင္းမႈကုိျပဳေတာ္မမူေသာ ျမတ္စြာဘုရား။

(၂)သမၼာသမၺဳေဒါၶ= သိစရာအားလုံးတုိ ့ကုိ အမွန္အတုိင္း၊ ကုိယ္ပုိင္ဥာဏ္ျဖင့္ သိေတာ္မူေသာျမတ္စြာဘုရား။

(၃)ဝိဇၨာစရဏသမၸေႏၷာ= အသိဥာဏ္ေရာ၊အက်င့္ပါ ျပည့္စုံေတာ္မူေသာျမတ္စြာဘုရား။
(ဝိဇၨာသုံးပါး၊ ဝိဇၨာရွစ္ပါး၊ စရဏ တစ္ဆယ့္ငါးပါးႏွင့္ျပည့္စုံေတာ္မူေသာ ျမတ္စြာဘုရား။)

(၄)သုဂေတာ= ေကာင္းေသာစကားကုိ ဆုိေတာ္မူေသာျမတ္စြာဘုရား။
(မွန္ကန္၍ အက်ဳိးရွိေသာ စကားကုိ ဆုိေတာ္မူေသာျမတ္စြာဘုရား။)
ေကာင္းေသာနိဗၺာန္သုိ ့ၾကြေတာ္မူေသာ ျမတ္စြာဘုရား။

(၅)ေလာကဝိဒူ= ေလာကသုံးပါးကုိ သိေတာ္မူေသာျမတ္စြာဘုရား။
(သတၱေလာက၊ၾသကာသေလာက၊သခၤါရေလာက ဟုဆုိအပ္ေသာေလာကသုံးပါးကုိ
သိေတာ္မူေသာ ျမတ္စြာဘုရား)

(၆)အႏုတၱေရာ ပုရိသဒမၼသာရထိ= ဆုံးမထုိက္ေသာ သတၱဝါတုိ ့ကုိ အတုမရွိဆုံးမေတာ္
မူတတ္ေသာ ျမတ္စြာဘုရား။

(ရ)သတၳေဒဝမႏုႆာနံ= လူ ၊ နတ္၊ျဗဟၼာ သတၱဝါအားလုံးတုိ ့၏ ဆရာတစ္ဆူျဖစ္ေတာ္
မူေသာျမတ္စြာဘုရား။
(နတ္ ၊ လူ၊ျဗဟၼာသတၱဝါအားလုံးတုိ ့အား ေကာင္းရာေကာင္းေၾကာင္း ညႊန္ျပေတာ္မူေသာ
ျမတ္စြာဘုရား)

(၈)ဗုေဒၶါ= သစၥာေလးပါးကုိ ကုိယ္တုိင္လည္း သိေတာ္မူ၊သူတစ္ပါးတုိ ့ကုိလည္း သိေအာင္
ေဟာေတာ္မူတတ္ေသာျမတ္စြာဘုရား။
(ဒုကၡသစၥာ၊ သမုဒယသစၥာ၊နိေရာဓသစၥာ၊မဂၢသစၥာ ဟုဆုိအပ္ေသာ သစၥာေလးပါးတုိ ့ကုိ
ကုိယ္တုိင္လည္းသိေတာ္မူ၊သူတစ္ပါးတုိ ့ကုိလည္းသိေအာင္ ေဟာေတာ္မူေသာ
ျမတ္စြာဘုရား။)

(၉)ဘဂဝါ= ဘုန္းေတာ္ေျခာက္ပါးႏွင့္ ျပည့္စုံေတာ္မူေသာ ျမတ္စြာဘုရား။

ဘုန္းေတာ္ေျခာက္ပါးဆုိသည္မွာ-
(က)ဣႆရိယဘုန္းေတာ္- မိမိစိတ္ကုိေရာ တစ္ေလာကလုံးကုိပါ အစုိးရေတာ္မူေသာ
ျမတ္စြာဘုရား။

(ခ)ဓမၼဘုန္းေတာ္- မဂ္၊ဖုိလ္၊နိဗၺာန္တရားႏွင့္ ျပည့္စုံေတာ္မူေသာ ျမတ္စြာဘုရား။

(ဂ)ယသဘုန္းေတာ္- မ်ားျပားေသာ အျခံအရံ ၊ ပ်ံ ့ႏွံ ့ေသာ အေက်ာ္အေစာနင့္ ျပည့္စုံ
ေတာ္မူေသာျမတ္စြာဘုရား။

(ဃ)သိရီဘုန္းေတာ္- အတုမရွိေသာ က်က္သေရေတာ္နွင့္ ျပည့္စုံေတာ္မူေသာ
ျမတ္စြာဘုရား။

(င)ကာမဘုန္းေတာ္- လုိအင္ဆႏၵ ေတာင့္တမႈမွန္သမွ် ခဏခ်က္ခ်င္း ျပည့္ဝေသာမူေသာ
ျမတ္စြာဘုရား။

(စ)ပယတၱဘုန္းေတာ္- အတုမရွိေသာ လုံ ့လဝီရိယႏွင့္ျပည့္စုံေတာ္မူေသာ ျမတ္စြာဘုရား။
ဆရာေတာ္ အရွင္ဆႏၵာဓိက(ေရႊပါရမီေတာ္ရ) စာအုပ္မွ ကူးယူတင္ျပပါသည္ ။

ဓမၼ ၏ ပင္ကိုယ္သတၱိ

အဘ ဦးျမင့္လြင္( သန္႔ ၊ တည္ ၊ ပြါ း ) ေဟာျပေတာ္မူေသာ ဓမၼ၏ပင္ကိုယ္သတၱိ အား ထပ္ဆင့္ တင္ျပအပ္ပါသည္ ။

ဓမၼသည္ေရႏွင့္သေဘာျခင္း အလြန္နီးစပ္၏။ ေရကို လူေတြအားလံုး ေန႔စဥ္ေသာက္သံုးေနသည္။ေရကို သံုးစြဲသည့္အခါ -

(က) Person (ပုဂၢိဳလ္မေရြး)
လူမ်ဳိးမေရြး၊ ဘာသာမေရြး၊ အသက္အရြယ္မေရြး၊ အေခ်ာအလွမေရြး၊ ဆင္းရဲခ်မ္းသာမေရြး၊ အယုတ္ အလတ္အျမတ္မေရြး
ပုဂၢိဳလ္တိုင္း သံုးစြဲႏိုင္သည္။

(ခ) Place - (ေနရာမေရြး)
ႏိုင္ငံေတြ၊ ၿမိဳ႕ေတြ၊ ရြာေတြ၊ အိမ္ေတြ မေရြးဘဲသံုးစြဲႏုိင္ၾကသည္။

(ဂ) Time- (အခ်ိန္မေရြး)
နံနက္၊ ေန႔လယ္၊ ည(သို႔)ေန႔၊ ရက္၊ လ၊ ႏွစ္ အခ်ိန္မေရြးဘဲ သံုးစြဲႏိုင္သည္။

သံုးစြဲသူတိုင္းအတြက္လည္း ...
(၁) ေရငတ္ကို ေျပေစသည္။
(၂) အသက္ကို ဆက္လက္ရွင္သန္ ႀကီးထြားေစသည္။
(၃) ကိုယ္စိတ္ႏွစ္ပါးကို သန္႔ရွင္းၿပီး ၾကည္လင္ေစသည္။
(၄) ကိုယ္စိတ္ႏွစ္ပါးကို ေအးျမေစသည္။
ထိုအခ်က္တုိ႔မွာ ေရ၏ပင္ကိုယ္သတၱိပင္ျဖစ္သည္။ ေရကဲ့သို႔ပင္ ဓမၼသည္လည္း မည္သည့္ပုဂၢိဳလ္အတြက္မဆို၊ မည္သည့္ေနရာ မဆုိ၊ မည္သည့္အခ်ိန္ မွာမဆုိ က်င့္သံုးႏိုင္ပါသည္။

က်င့္သံုးသည့္ ပုဂၢိဳလ္တိုင္းတြင္လည္း ေရမွရသည့္အက်ဳိးအျမတ္ကဲ့သို႔ -
(၁) ကာမရာဂတြင္ အာသာငမ္းငမ္း တပ္မက္မႈကို ေျပေစႏိုင္သည္။
(၂) ကုသိုလ္ေကာင္းမႈမ်ားကို တိုးတက္ႀကီးပြားေစၿပီးဆက္လက္၍လည္း ရွင္သန္ႀကီးထြားေစသည္။
(၃) ၀ိသုဒၶိျဖစ္ၿပီး ၾကည္လင္သန္႔ရွင္းေစသည္။
(၄) ကိုယ္စိတ္ႏွစ္ပါး ေအးျမေစသည့္အျပင္ ၿငိမ္းခ်မ္းမႈရၿပီး အဆံုးမွာ နိဗၺာန္တိုင္ေအာင္ မ်က္ေမွာက္ ျပဳႏိုင္သည္။
သို႔ေသာ္ ေရႏွင့္ဓမၼ ကြာျခားမႈတစ္ခုမွာ ေရသည္ ယခု ေလာကီဘ၀တစ္ခုအတြက္သာလွ်င္၊ တစ္ေန႔ တစ္ဘ၀အတြက္သာ အက်ဳိးျပဳေပးၿပီး၊ ဓမၼမွာ ေလာကီအက်ဳိးသာမက၊ ေလာကုတၱရာ၊ တစ္သံသရာလံုးအတြက္ အက်ဳိးျပဳမႈမ်ားေပးၿပီး အဆံုးမွာ ျမတ္နိဗၺာန္တိုင္ အၿငိမ္းဓာတ္ကို မ်က္ေမွာက္ျပဳႏိုင္သည့္ ထူူးျခားခ်က္ပင္ ျဖစ္ပါသည္။

အထူးသတိျပဳရမည့္အခ်က္မွာ ေရ သည္ သံုးစြဲသူတို႔၏ ရည္ရြယ္ခ်က္၊ ျပဳျပင္စီရင္ေပးမႈအေပၚ မူတည္ၿပီး အခါးဓာတ္ႏွင့္ ေရ ကို ေရာလွ်င္ အခါးရည္ျဖစ္သကဲ့သို႔၊ အခ်ဳိဓာတ္ႏွင့္ ေရ ကုိေရာလွ်င္ အခ်ဳိရည္ ျဖစ္သြား ကာ အရက္ဓာတ္ႏွင့္ ေရကိုေရာလွ်င္ အရက္ရည္ ျဖစ္သြား သည္။ ထိုသို႔ ေျပာင္းလဲသြားရျခင္းက ေရ၏ပင္ကိုယ္သတၱိမရွိျခင္းေၾကာင့္မဟုတ္ဘဲသံုးစြဲသူတို႔၏ ျပဳျပင္စီရင္မႈ ပေယာဂေၾကာင့္သာလွ်င္ ျဖစ္ေၾကာင္း သိသာ လွသည္။ ဓမၼသည္လည္း ထိုနည္းအတိုင္းပင္ -
ဓမၼကိုက်င့္သံုးသူတို႔၏ အားနည္းခ်က္၊ နားလည္မႈလြဲမွားျခင္းႏွင့္ အခ်ိဳ႕ေသာ ခုတံုးလုပ္သည့္ ပုဂၢိဳလ္တို႔၏ မတရားလြန္က်ဴးေသာ တစ္ကိုယ္ေကာင္း ဆန္မႈမ်ားႏွင့္ မိမိအက်ဳိးအတြက္ လြန္ကဲစြာသံုးစြဲမႈ၊ မ႐ိုးသားမႈမ်ားေၾကာင့္ ဓမၼ၏ပင္ကိုယ္သတၱိမ်ားမွာ ဖံုးကြယ္ထားမႈခံရၿပီး၊ ဓမၼ၏ဂုဏ္ေက်းဇူးေတာ္ တို႔သည္လည္း မထင္ရွား၊ မေပၚလြင္ဘဲႏွင့္ ဖံုးကြယ္ထားျခင္း ခံေနရသည္ကို ေတြ႕ရသည္။
ထို႔ေၾကာင့္ ယေန႔ေခတ္မွာ ကမၻာေပၚရွိ လူသားေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားတို႔သည္ ဓမၼ ကို မိမိတို႔ႏွင့္ မဆိုင္သလို ျမင္လာၾကၿပီး၊ ဓမၼ ၏ ျမင့္ျမတ္လွေသာ အက်င့္ျ့မတ္တရားမ်ားကို က်င့္သံုးျမတ္ႏိုးသူမ်ား ရွားပါးလာခဲ့ရသည္။ ထိုသို႔ျဖစ္ရျခင္းမွာ ဓမၼ ႏွင့္ပတ္သက္ၿပီး ဦးေဆာင္ေနသည့္ ပုဂၢိဳလ္အခ်ဳိ႕၏ အားနည္းခ်က္မ်ား၊ ပေယာဂမ်ားေၾကာင့္သာျဖစ္သည္ကို သတိျပဳေစခ်င္ပါသည္။အမွန္တကယ္တြင္ ဓမၼ အစစ္၏တန္ဖိုး၊ ဓမၼအစစ္၏ပင္ကိုယ္သတၱိ မ်ားမွာ မည္သည့္ ပုဂၢိဳလ္အတြက္မဆိုမည္သည့္ေနရာတြင္မဆိုမည္သည့္အခ်ိန္တြင္မဆို သံုးစြဲႏိုင္ၿပီး အထက္ပါ အက်ဳိးတရားေလပါးကို ရရွိေစသည့္ အတြက္-
(၁) ဓမၼ သည္ သစၥ၀ါဒ ျဖစ္သည္။
သစၥ၀ါဒ ဆိုသည္မွာ စၾက၀ဠာ အနႏၲထာ၀ရ မွန္ကန္သည့္ အမွန္တရား
(Universal Law, Universal Truth, Noble Truth) ျဖစ္သည္။
(၂) ဓမၼ သည္ ၀ိဘဇၨ၀ါဒ ျဖစ္သည္။
မည္သည့္ခ်ဳပ္ကိုင္မႈ၊ လႊမ္းမိုးမႈမွမပါဘဲ မိမိကုိယ္တိုင္ လြတ္လပ္စြာ ေလ့လာႏိုင္သည္။ ေ၀ဖန္ႏိုင္သည္။ ဆံုးျဖတ္ႏိုင္သည္။
မည္သည့္အခ်ိန္မဆို က်င့္သံုးႏိုင္သည့္၀ါဒ ျဖစ္သည္။
(၃) ဓမၼ သည္ သိပၸံနည္းက်လွေသာ ၀ါဒ ျဖစ္သည္။
A. Practical System (လက္ေတြ႔ျပည့္စံုေသာစနစ္)
B. Ethical System (ကိုယ္က်င့္တရားျပည္စံုေသာစနစ္)
C. Spiritual System(စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ျပည့္စံုေသာစနစ္)
D. Philosophical System (အေတြးအေခၚပိုင္းဆိုင္ရာ ျပည့္စံုေသာစနစ္)

(၄) ဓမၼ ကို က်င့္သံုးလွ်င္ အေကာင္းႏွင့္အဆိုးကို တိက်ေသခ်ာစြာျဖင့္ ခြဲျခားပိုင္းျခားၿပီး သိျမင္ႏိုင္ပါသည္။ ယေန႔ေခတ္
အေတာ္မ်ားမ်ားေသာ ပုဂၢိဳလ္မ်ားမွာ ဓမၼကို က်င့္သံုးသူ ရွားပါးလာသည္ႏွင့္ အိပ္မည္၊ စားမည္၊ ကာမ မွီ၀ဲမည္ဆိုသည့္
လူအေတာ္မ်ားမ်ား ရွိၿပီး၊ ထိုလူမ်ားမွာ တိရစၦာန္မ်ားႏွင့္ နီးစပ္လာသည္ကို ေတြ႕ရွိရၿပီး အေကာင္းႏွင့္အဆိုး ကို ခြဲျခားႏိုင္သူ
ရွားပါးလာသည္ကို ေတြ႕ရွိရပါသည္။

ထို အေကာင္းတရား၊ အဆိုးတရား မ်ားကို ဓမၼက်င့္သံုးေသာ ပုဂၢိဳလ္တိုင္း ေသခ်ာခြဲျခားၿပီး သိျမင္ၾကမွာ ျဖစ္သည္။
ဤေနရာမွာ အေကာင္းသုံးမ်ဳိးႏွင့္ အဆိုးသုံးမ်ဳိးကို တင္ျပလိုပါသည္။

အေကာင္းတရားသံုးမ်ဳိးမွာ
(၁) အမ်ားအက်ဳိးရွိ မိမိလည္းအက်ဳိးရွိ (အေကာင္းဆံုး)
(၂) အမ်ားအက်ဳိးရွိ မိိမိဘာမွမျဖစ္
(၃) အမ်ားဘာမွမျဖစ္ မိမိအက်ဳိးရွိ

ထိုအေကာင္းတရားသံုးမ်ဳိးကို ဓမၼ က်င့္သံုးသူတိုင္း အျမဲတမ္းေဆာင္ၿပီး က်င့္သံုးၾကသည္။
အဆိုးတရားသံုးမ်ဳိးမွာ -
(၁) အမ်ားထိခိုက္ မိမိမွာလည္းထိခိုက္ (အဆိုးဆံုး)
(၂) အမ်ားထိခိုက္ မိမိမွာဘာမွမျဖစ္
(၃) အမ်ားဘာမွမျဖစ္ မိမိထိခိုက္
ဓမၼ က်င့္သံုးသူတိုင္း ထိုအဆိုးတရားသံုးမ်ဳိးကို ေရွာင္ၾကဥ္ႏိုင္ၾကမွာ ျဖစ္သည္။ အေကာင္းအဆိုးကို တိက်ေသခ်ာစြာ ခြဲျခားသိျမင္လာႏိုင္ရန္ ဓမၼ ကို က်င့္ၾကံအားထုတ္မွသာလွ်င္ သိျမင္ႏိုင္မည္။သို႔ေသာ္ အေကာင္းတကာ့ အေကာင္းဆံုး၏ အထြဋ္အထိပ္အေကာင္းဆံုးသည္ မိမိလည္းအက်ဳိးရွိအမ်ား လည္းအက်ဳိးရွိ ေလာကီသာမက ေလာကုတၱရာ နိဗၺာန္သို႔တိုင္ မ်က္ေမွာက္ျပဳႏိုင္ေအာင္ စြမ္းေဆာင္ႏိုင္ေသာ ပုဂၢိဳလ္သည္သာလွ်င္ ျမင့္ျမတ္ပုဂၢိဳလ္ (Noble Person) အထြဋ္အထိပ္ ပုဂၢိဳလ္ျဖစ္သည္။

အဘ ဦးျမင့္လြင္( သန္႔ ၊ တည္ ၊ ပြါ း ) ေဟာျပေတာ္မူေသာ ဓမၼ၏ပင္ကိုယ္သတၱိ အား ထပ္ဆင့္ တင္ျပျခင္း ျဖစ္ပါသည္ ။

ပဌာန္းပစၥယုေဒၵသႏွင့္ဆုေတာင္း

ပဌာန္းပစၥယုေဒၵသႏွင့္ ဆုေတာင္းကို ပူေဇာ္တင္ဆက္ပါသည္ -

ပဌာန္းပစၥယုေဒၵသပါဠိ

နေမာ တႆ ဘဂဝေတာ အရဟေတာ သမၼာသမၺုဒၶႆ

၁။ ေဟတုပစၥေယာ
၂။ အရမၼဏ ပစၥေယာ
၃။ အဓိပတိပစၥေယာ
၄။ အနနၲရပစၥေယာ
၅။ သမနနၲရပစၥေယာ
၆။ သဟဇာတပစၥေယာ
၇။ အညမညပစၥေယာ
၈။ နိႆယပစၥေယာ
၉။ ဥပနိႆယပစၥေယာ
၁ဝ။ ပုေရဇာတပစၥေယာ
၁၁။ ပစၧာဇာတပစၥေယာ
၁၂။ အာေသဝနပစၥေယာ
၁၃။ ကမၼပစၥေယာ
၁၄။ ဝိပါကပစၥေယာ
၁၅။ အာဟာရပစၥေယာ
၁၆။ ဣျနၵိယပစၥေယာ
၁၇။ ဈာနပစၥေယာ
၁၈။ မဂၢပစၥေယာ
၁၉။ သမၸယုတၲပစၥေယာ
၂ဝ။ ဝိပၸယုတၲပစၥေယာ
၂၁။ အတၳိပစၥေယာ
၂၂။ နတၳိပစၥေယာ
၂၃။ ဝိဂတပစၥေယာ
၂၄။ အဝိဂတပစၥေယာတိ။

ပစၥယုေဒၵေသာ နိ႒ိေတာ။

ဆုေတာင္း

ေဟတုပစၥေယာ = အကုသိုလ္ကင္း၍ ကုသိုလ္ႏွင့္ ယွဥ္တြဲရပါေစသား ။

အာရမၼဏပစၥေယာ = မ်က္စိႏွင့္ နားသည္ နိဗၺာန္သို႕မ်က္ေမွာက္ျပဳရပါေစသား။

အဓိပတိပစၥေယာ = ႐ုပ္ ၊နာမ္ ႏွစ္ပါးကိုေစာင့္ေရွာက္ထိန္းသိမ္းရပါေစသား။

အနႏၲရပစၥေယာ = မ်ားလွစြာေသာကုသိုလ္ေရးမ်ားကိုမ်က္ေမွာက္ျပဳရပါေစသား ။

သမနႏၲရပစၥေယာ = ႐ုပ္ ႏွင့္ နာမ္အတူရွိေသာတရားတို႕ကို မ်က္ေမွာက္ျပဳရပါေစသား ။

သဟဇာတပစၥေယာ = ႐ုပ္ - ႐ုပ္ ျခင္း ၊ နာမ္ - နာမ္ ျခင္းထင္ရွားစြာသိရပါေစသား ။

အညမညပစၥေယာ = ႐ုပ္မွ နာမ္ သို႕၊ နာမ္ မွ႐ုပ္ သို႕ ေျပာင္းလဲ၍သိပါရေစသား ။

နိႆယပစၥေယာ = ႐ုပ္နာမ္ ႏွစ္ပါးတို႕၏ တည္ရာကိုသိရပါေစသား။

ဥပနိႆယပစၥေယာ = ရတနာသုံးပါးကို ဦးထိပ္ထားရပါေစသား။

ပုေရဇာတပစၥေယာ = ေရွ႕ကျဖစ္ေသာ အကုသိုလ္ကိုပယ္၍ ကုသိုလ္ကို မ်က္ေမွာက္ျပဳရပါေစသား။

ပစၧာဇာတပစၥေယာ = ေနာက္၌ျဖစ္ေသာ အကုသိုလ္ကိုပယ္၍ ကုသိုလ္ကို မ်က္ေမွာက္ျပဳရပါေစသား။

အာေသဝနပစၥေယာ = လိုရာဆႏၵမရွိေအာင္ျပည့္စုံရပါေစသား။

ကမၼပစၥေယာ = ကံသုံးပါးကို ထိန္းသိမ္းရပါေစသား။

ဝိပါကပစၥေယာ = ဝဋ္ ေႂကြးသုံးသြယ္ကို ပယ္ဖ်က္ရပါေစသား။

အာဟာရပစၥေယာ = လိုရာကို ျပည့္စုံစြာေထာက္ပံ့ႏိုင္ရပါေစသား။

ဣျနၵိယပစၥေယာ = ႐ုပ္နာမ္ ကို ထိန္းသိမ္းတတ္ေသာ ပညာႏွင့္ ျပည့္စုံရပါေစသား။

စ်ာနပစၥေယာ = သူေတာ္ေကာင္းတရား ၇ ပါး ႏွင့္ ဉာဏ္စဥ္ ၅ ပါးတို႕ႏွင့္ျပည့္စုံရပါေစသား။

မဂၢပစၥေယာ = ဘာဝနာ ၂ ပါးအေပါင္းကို အာ႐ုံျပဳ၍ အထြတ္အထိပ္ ပညာကို ရပါေစသား။

သမၸယုတၱ ပစၥေယာ = သူေတာ္ေကာင္းတို႕ႏွင့္ ေပါင္း၍ ( ၇ ) ျဖာေသာတရားႏွင့္ ယွဥ္တြဲရပါေစသား။

ဝိပၸယုတၱပစၥေယာ = သူယုတ္မာ ႏွင့္ေဝး၍ အကုသိုလ္တို႕ ကင္းရွင္းရပါေစသား။

အတၳိပစၥေယာ = သမုတိနယ္၏ အသိကို ဟုတ္မွန္စြာရပါေစသား။

နတၳိပစၥေယာ = ပရမတၱမရွိ တရား၏အသိကိုမ်က္ေမွာက္ျပဳရပါေစသား။

ဝိဂတပစၥေယာ = ေရွ႕၌ပြင့္ကုန္ျပီးေသာ ဘုရားတို႕ကို ရွိခိုးရပါေစသား။

အဝိဂတပစၥေယာ = ပြင့္လတၱံ႕ေသာ ဘုရားတို႕ကို ရွိခိုးရပါေစသား။

ရြတ္ဆိုပြါးမ်ားၿပီး မိမိလိုေသာဆုကုိေတာင္းကာ ျပည္စံုေသာသူမ်ား

ျဖစ္ႏိုင္ၾကပါေစေၾကာင္း ............

ခုႏွစ္ေန႔ဖြါး ဘုရားရွိခိုးမ်ား

တရားစာအုပ္ စာတမ္းမ်ား လြယ္ကူစြာမရႏိုင္တဲ့ အေ၀းေရာက္ မိတ္ေဆြ ေရႊျမန္မာမ်ားအတြက္ ခုႏွစ္ေန႔ ဘုရားရွိခိုးကို ပူေဇာ္တင္ဆက္အပ္ပါသည္-

စေန ေန႕ဖြား
တဏွကၤေရာ ေရဝေတာစ ၊သုဇာတာ စ ဝိပႆီေကာ ။ေသာရီ ဝါေရ အဘိဇာတာ ၊ေတ နမႆာမိ သာဒရံ ။နေဝနာေနန ကေမၼန ၊ေပါရာဏကံ ဝိနႆတု။စတုႏၷံ ဗုဒၶ ေတေဇန ၊သဒါ သုခီ ဘဝႏၲဳေမ ။
ေသာၾကာေန႔ဖြား
သုမေနာ သုေမေဓာ ဗုေဒၶါ ၊ဖုေႆာဇိေနာ စ ေဂါတေမာ ။သုကၠဝါ ေရ အဘိဇာတာ ၊ေတ နမႆာမိ သာဒရံ ။နေဝနာေနန ကေမၼန ၊ေပါရာဏကံ ဝိနႆတု။စတုႏၷံ ဗုဒၶ ေတေဇန ၊သဒါ သုခီ ဘဝႏၲဳေမ ။
ၾကာသပေတးေန႔ဖြား
မဂၤေလာ ပဒုမုတၱေရာ ၊တိေႆာနာေထာ စ ကႆေပါ ။ဂု႐ု ဝါေရ အဘိဇာတာ ၊ေတ နမႆာမိ သာဒရံ ။နေဝနာေနန ကေမၼန ၊ေပါရာဏကံ ဝိနႆတု။စတုႏၷံ ဗုဒၶ ေတေဇန ၊သဒါ သုခီ ဘဝႏၲဳေမ ။
ဗုဒၶဟူး ေန႕ဖြား

ေကာ႑ေညာ နာရေဒါ သတၱာ ၊သိဒၶေတၳာ ေကာဏာဂမေနာ ။ဗုဒၶဝါေရ အဘိဇာတာ၊ေတ နမႆာမိ သာဒရံ ။နေဝနာေနန ကေမၼန ၊ေပါရာဏကံ ဝိနႆတု။စတုႏၷံ ဗုဒၶ ေတေဇန ၊သဒါ သုခီ ဘဝႏၲဳေမ ။
အဂၤါေန႕ဖြား

ဒီပကၤေရာ ပဒုေမာ စ ၊ဓမၼဒႆီ ကကုသေႏၶာ ။ေဘာမဝါေရ အဘိဇာတာ၊ေတ နမႆာမိ သာဒရံ ။နေဝနာေနန ကေမၼန ၊ေပါရာဏကံ ဝိနႆတု။စတုႏၷံ ဗုဒၶ ေတေဇန ၊သဒါ သုခီ ဘဝႏၲဳေမ ။

တနလၤာ ေန႕ဖြား

သရဏကၤေရာ ေနာမာ စ၊အတၱဒ စ ေဝႆဘူ ။စႏၵဝါ ေရ အဘိဇာတာ ၊ေတ နမႆာမိ သာဒရံ ။နေဝနာေနန ကေမၼန ၊ေပါရာဏကံ ဝိနႆတု။စတုႏၷံ ဗုဒၶ ေတေဇန ၊သဒါ သုခီ ဘဝႏၲဳေမ ။
တနဂၤေႏြေန႕ဖြား

ေမဓကၤေရာ ေသာဘိေတာစ ၊ပိယဒႆီ သိခီ ဇိေနာ ။ရဝိဝါေရ အဘိဇာတာ ၊ေတ နမႆာမိ သာဒရံ ။နေဝနာေနန ကေမၼန ၊ေပါရာဏကံ ဝိနႆတု။စတုႏၷံ ဗုဒၶ ေတေဇန ၊သဒါ သုခီ ဘဝႏၲဳေမ ။

ဒီဘုရားရွိခိုးကို တခ်ိဳ႕ကလဲ ကံပြင့္ဂါထာေတာ္မ်ားလို႔လဲ ေခၚၾကပါတယ္ ။ ေန႔သားအလိုက္ မိတ္ေဆြလဲ ပူေဇာ္ပြါးမ်ားႏိုင္ပါေစေၾကာင္း ။

ဓါရဏ ပရိတ္ေတာ္

ဘုရားရွင္ကိုယ္ေတာ္ျမတ္ႀကီး၏ ဂုဏ္ေတာ္ ဓါရဏ ပရိတ္ေတာ္ကို ပူေဇာ္တင္ဆက္လုိက္ပါသည္ -
၁။ ဗုဒၶါနံ ဇီဝိတႆန သကၠာ ေကနစိ အႏၲရာေယာ ကာတံု၊တထာ ေမ ေဟာတု။
၂။ အတီသံေသ ဗုဒၶႆ ဘဂဝေတာအပၸဋိဟတံ ဉာဏံ၊အနာဂတံေသ ဗုဒၶႆ ဘဂဝေတာအပၸဋိဟတံ ဉာဏံ၊ပစၥဳပၸႏၷံေသ ဗုဒၶႆ ဘဂဝေတာအပၸဋိဟတံ ဉာဏံ၊
၃။ ဣေမဟိ တီဟိ ဓေမၼဟိ သမႏၷာဂတႆဗုဒၶႆ ဘဂဝေတာသဗၺံ ကာယကမၼံဉာဏပုဗၺဂၤမံ ဉာဏာႏုပရိဝတၱံသဗၺံ ဝစီကမၼံဉာဏပုဗၺဂၤမံ ဉာဏာႏုပရိဝတၱံသဗၺံ မေနာကမၼံဉာဏပုဗၺဂၤမံ ဉာဏာႏုပရိဝတၱံ
၄။ဣေမဟိ ဆဟိ ဓေမၼဟိ သမႏၷာဂတႆဗုဒၶႆ ဘဂဝေတာနတၳိ ဆႏၵႆ ဟာနိ၊နတၳိ ဓမၼေဒသနာယ ဟာနိ၊နတၳိ ဝီရိယႆ ဟာနိ၊နတၳိ ဝိပႆနာ ဟာနိ၊နတၳိ သမာဓိႆ ဟာနိ၊နတၳိ ဝိမုတၱိယာ ဟာနိ၊
၅။ ဣေမဟိ ဒြါဒသဟိ ဓေမၼဟိ သမႏၷာဂတႆဗုဒၶႆ ဘဂဝေတာနတၳိ ဒဝါ၊ နတၳိ ရဝါ၊နတၳိ အပၹဳဋံ နတၳိ ေဝဂါယိတတၱံ၊နတၳိ အဗ်ာဝဋမေနာ၊နတၳိ အပ္ပဋိ သခၤါႏုေပကၡာ။ဣေမဟိ အ႒ာရသဟိ ဓေမၼဟိသမႏၷာဂတႆဗုဒၶႆ ဘဂဝေတာနေမာ သတၱႏၷံ သမၼာသမၺဳဒၶါနံ။
၆။ နတၳိ တထာဂတႆ ကာယဒုစၥရိတံ၊နတၳိ တထာဂတႆ ဝစီ ဒုစၥရိတံ၊နတၳိ တထာဂတႆ မေနာ ဒုစၥရိတံ၊နတၳိ အတီသံေသ ဗုဒၶႆ ဘဂဝေတာ ပဋိဟတံ ဉာဏံ၊နတၳိ အနာဂတံေသ ဗုဒၶႆ ဘဂဝေတာ ပဋိဟတံ ဉာဏံ၊နတၳိ ပစၥဳပၸႏၷံေသ ဗုဒၶႆ ဘဂဝေတာ ပဋိဟတံ ဉာဏံ၊နတၳိ သဗၺံ ကာယကမၼံဉာဏပုဗၺဂၤမံ ဉာဏာႏုပရိဝတၱံနတၳိ သဗၺံ ဝစီကမၼံဉာဏပုဗၺဂၤမံ ဉာဏာႏုပရိဝတၱံနတၳိ သဗၺံ မေနာကမၼံဉာဏပုဗၺဂၤမံ ဉာဏာႏုပရိဝတၱံဣမံ ဓာရဏံ အမိတံ အသမံ၊သဗၺသတၱာနံ တာဏံ ေလဏံ။သံသာရ ဘယဘီတာနံ အဂၢံ မဟာေတဇံ၊
၇။ ဣမံ အာနႏၵ ဓာရဏပရိတၱံဓာေရဟိ ဝါေစဟိ ပရိပုစၧာဟိ၊တႆ ကာေယ ဝိသံ န ကေမယ်၊ဥဒေက န လေဂၢယ်၊အဂၢိ န ဍေဟယ်၊နာနာဘယဝိေကာ၊န ဧကာဟာရေကာ၊န ဒြိဟာရေကာ၊န တိဟာရေကာ၊န စတုဟာရေကာ၊န ဥမၼတၱကံ န မူဠွကံမႏုေႆဟိ အမႏုေႆဟိ န ဟႎသကာ။
၈။ တံ ဓာရဏ ပရိတၱံ ယထာ ကတမံ၊ဇာေလာ မဟာဇာေလာ၊ဇာလိေတၱ မဟာဇာလိေတၱ၊ပုေဂၢ မဟာပုေဂၢ၊သမၸေတၱ မဟာသမၸေတၱ၊ဘူတဂၤမွိ တမဂၤလံ၊ဣမံ ေခါ ပနာနႏၵ ဓာရဏပရိတၱံ၊သတၱာ သတၱတိ၊သမၼာသမၺဳဒၶေကာဍီဟိ ဘာသိတ၊ဝေတၱ အဝေတၱ၊ဂႏၶေဝ အဂႏၶေဝ၊ေနာေမ အေနာေမ၊ေသေဝ အေသေဝ၊ေကာေယ အကာေယ၊ဓာရေဏ အဓာရေဏ၊ဣလႅိ မိလႅိ တိလႅိ မိလႅိ၊ေယာ႐ုေကၡ မဟာေရာ႐ုေကၡ၊ဘူတဂၤမွိ တမဂၤလံ။
၉။ ဣမံ ေခါ ပနာနႏၵ ဓာရဏ ပရိတၱံ၊နာဝ နဝုတိယာ၊သမၼာသမ္ဗုဒၶ ေကာဍီဟိ ဘာသိတံ၊ဒိ႒ိလာ ဒ႑ိလာ၊မႏၲိလာ ေရာဂိလာ၊ခရလာ ဒုဗၻိလာ၊ဧေတန သစၥဝေဇၨနေသာတၳိေတ ေဟာတု သဗၺဒါ။

မိတ္ေဆြလဲ ရြတ္ဖတ္ပြါးမ်ားႏိုင္ပါရန္ ပူေဇာ္တင္ျပအပ္ပါသည္။

မဏိေဇာတ (ပတၱျမားရတနာဂါထာေတာ္)

ေဝပုလႅာ ရာမ ဆရာေတာ္(မဟာ သဒၶမၼ ေဇာတိကဓဇျပည္ျမိဳ႕) ဂ်ပန္ႏုိင္ငံ ၊ တိုက်ိဳၿမိဳ႕ ၾကြေရာက္စဥ္ခီ်းျမင့္ေတာ္မူေသာ
မဏိေဇာတ (ပတၱျမားရတနာဂါထာေတာ္)
၁။ ဒိဝါတပတိ အာဒိေစၥာ ၊ ရတၲိမာ ဘာတိစႏၵိမာႆနၷေဒါၶ ခတၳိေယာ တပတိ ၊ စ်ာယီ တပတိ ျဗဟၼေဏာအထသဗၺာ မေဟာရတိၲ ံ၊ ဗုေဒါၶ တပတိ ေတဇသာဧေတန သစၥဝေဇၨန ေသာတိၳေမ ၊ ေဟာတု ဇယ မဂၤလံ ။
၂။ ဖု႒ႆ ေလာကဓေမၼဟိစိတၱံ ယႆ ၊ န ကမၸတိအ ေသာကံ ဝိရဇံ ေခမံ။
၃။ တုေ႒ဟိ တုေ႒ဟိ မမ တုေ႒ဟိ - ပိေယဟိ ပိေယဟိ မမပိေယဟိ-သိေႏၷဟံ သိေႏၷဟံ မမသိေႏၷဟံ -ရာဇ စိတၱံ ပိယံမိႈင္းမိႈင္း - အမစၥ ရာဇ စိတၱံ ပိယံမိႈင္းမိႈင္း - အမစၥစိတၱံ ပိယံမိႈင္းမိႈင္း -ေဒဝ စိတၱံ ပိယံမိႈင္းမိႈင္း - ေဒဝီ စိတၱံ ပိယံမိႈင္းမိႈင္း -ပုရိသ စိတၱံ ပိယံမိႈင္းမိႈင္း - ဣတၳိ စိတၱံ ပိယံမိႈင္းမိႈင္း -သဗၺ စိတၱံ ပိယံမိႈင္းမိႈင္း - ေၾသာင္း ဧဟိ -ဧဟိ - ဗလံျခင္း -ေၾသာင္း ဧဟိ -ဧဟိ - ဗလံကပ္ - ေၾသာင္း ဧဟိ -ဧဟိ - ဗလံျခင္းကပ္ ေစ။
၄။ သဗၺ ဟိတ - မဂၤလာနိ - ပုညာဘိ - သိရိေသာဘဏီသူရႆတီစ - ေမမာတာ၊ နိစၥံ - ရကၡနၲဳ - မံသဒါ ။

ဂါထာေတာ္ တစ္ပုဒ္ လွ်င္ ၂၇ ေခါက္စီျဖင့္ ရြတ္ဖတ္သရဇၥ်ယ္ရပါမည္။စုစုေပါင္း ဂါထာေတာ္ ၄ ပုဒ္ ျဖစ္၍ အေခါက္ေရေပါင္း ၁၀၈ ေခါက္ေစ့ေအာင္ ရြတ္ဖတ္သရဇၥ်ယ္ ရပါမည္။ ထို ့ ျပင္ ထို ဂါထာေတာ္ ၄ ပုဒ္ ကို၁၀၈ ေခါက္ ေစ့ေအာင္ ရြတ္ဖတ္သရဇၥ်ယ္ ရာ တြင္ တထိုင္ထဲ ႏွင့္ ( ဝါ )ဣတၳိယာ ပုတ္ တစ္ပါးထဲ ႏွင့္ ျပီးစီးေအာင္ ရြတ္ဖတ္သရဇၥ်ယ္ ရမည္ ကိုအထူးသတိျပဳပါေလ။
ကဲ မိတ္ေဆြ ပြါးမ်ား ပူေဇာ္ႏိုင္ပါေစ ။

တရားအသိမွ်ေ၀ျခင္း(၃)

ဘုရားရွင္ေဟာၾကားေတာ္မူသည့္ မဂၤလာသုတ္ေတာ္လာ (၃၈)ျဖာမဂၤလာတရားေတာ္ျဖစ္ပါသည္။ ေ၀းရပ္ေျမသို႔ ေရာက္ရွိေနၾကေသာ ေရႊျမန္မာမ်ား အတြက္ ေလ့လာမွတ္သားႏိုင္ရန္အတြက္ မွ်ေ၀ေပးပါသည္။
(၁) အေသ၀နာစဗာလာနံ -သူမုိက္ကုိမမွီ၀ဲ မဆည္းကပ္္ျခင္းသည္လည္းေကာင္း၊
(၂) ပ႑ိတာနၪၥေသ၀နာ - ပညာရွိကုိမီွ၀ဲဆည္းကပ္ျခင္းသည္လည္းေကာင္း၊
(၃) ပူဇာစပူဇေနယ်ာနံ - ပူေဇာ္ထုိက္သူကုိ ပူေဇာ္ျခင္းသည္လည္းေကာင္း၊
ဧတံမဂၤလ မုတၱမံ - ေကာင္းျမတ္ေသာမဂၤလာတရားတုိ႔ေပတည္း။
(၄) ပတိရူပေဒသ၀ါေသာစ- သင့္တင့္ေလ်ာက္ပတ္ေသာအရပ္ေဒသ၌ ေနထုိင္ျခင္းသည္လည္းေကာင္း၊
(၅) ဗုေဗၺစကတပုညတာ-ေရွးဘ၀ကျပဳခဲ့ဘူးေသာေကာင္းမႈရွိျခင္းသည္လည္းေကာင္း၊
(၆) အတၱသမၼာပဏိဓိစ-မိမိကုိယ္ႏွင့္စိတ္ကုိေကာင္းေအာင္ ထားျခင္းသည္လည္းေကာင္း၊ဧတံမဂၤလ မုတၱမံ - ေကာင္းျမတ္ေသာ မဂၤလာတရားတုိ႔ေပတည္း။
(၇) ဗာဟုသစၥၪၥ -အၾကားအျမင္ ဗဟုသုတရွိျခင္းသည္လည္းေကာင္း၊
(၈) သိပၸၪၥ - စက္မႈလက္မႈစေသာ သိပၸံအတတ္ပညာ တတ္ေျမာက္ျခင္းသည္လည္းေကာင္း၊
(၉) သုဘာသိတာစ - ကိုယ္ႏႈတ္ႏွလုံးကုိ ယဥ္ေက်းေအာင္ ဆုံးမတတ္သည့္ ၀ိနည္းတရားကုိေကာင္းစြာသင္ယူျခင္းသည္လည္းေကာင္း ၊
(၁၀) ယာ၀ါစ - ေကာင္းေသာစကားကုိ ေျပာဆုိတတ္ျခင္းသည္လည္းေကာင္း၊
ဧတံမဂၤလ မုတၱမံ -ေကာင္းျမတ္ေသာ မဂၤလာတရားတုိ႔ေပတည္း။
(၁၁)မာတာပိတု ဥပ႒ာနံ - အမိအဖကုိ လုပ္ေကၽြးေမြးျမဴျခင္းသည္လည္းေကာင္း၊
(၁၂) ပုတၱဒါရႆသဂၤေဟာ - သားမယားကုိ ေထာက္ပံ့ေပးကမ္းျခင္းသည္လည္းေကာင္း၊
(၁၃) အနာကုလာစ ကမၼႏၲာ - မိမိကုိယ္ကုိ မထိခုိက္ေသာ အလုပ္ကုိလုပ္ျခင္းသည္လည္းေကာင္း၊
ဧတံမဂၤလ မုတၱမံ -ေကာင္းျမတ္ေသာ မဂၤလာတရားတုိ႔ေပတည္း။
(၁၄) ဒါနၪၥ - ေပးကမ္းလွဴဒါန္းျခင္းသည္လည္းေကာင္း၊
(၁၅) ဓမၼာစရိယာစ - ျမတ္ေသာအက်င့္ကုိ က်င့္ျခင္းသည္လည္းေကာင္း၊
(၁၆) ညာတကာနဥ္စသဂၤေဟာ - ေဆြမ်ိဳးတုိ႔အား ေထာက္ပ့ံေပးကမ္းျခင္းသည္လည္းေကာင္း၊
(၁၇) အန၀ဇၨာနိ ကမၼာနိ - အျပစ္မရွိ အကုသုိလ္ကင္းေသာ အလုပ္ကုိလုပ္ျခင္းသည္လည္းေကာင္း၊ဧတံမဂၤလ မုတၱမံ - ေကာင္းျမတ္ေသာ မဂၤလာတရားတုိ႔ေပတည္း။
(၁၈) အာရတိပါပါ -မေကာင္းမႈဟူသမွ်ကုိ ေ၀းေ၀းေရွာင္ႏုိင္ျခင္းသည္လည္းေကာင္း၊
(၁၉) ၀ိရတိပါပါ - မေကာင္းမႈဟူသမွ်ကုိ မက်ဳးလြန္ေအာင္ အထူးေရွာင္ႏုိင္ျခင္းသည္လည္းေကာင္း၊
(၂၀) မစ္ဇပါနာစ သံယေမာ - ေသရည္၊ ေသရက္၊ မႈးယစ္ေဆး၀ါးတုိ႔ကို မေသာက္စားျဖစ္ေအာင္ ေရွာင္ၾကည္ႏုိင္ျခင္းသည္လည္းေကာင္း၊
(၂၁) အပၸမာေဒါစ ဓေမၼသု - ကုသုိလ္ေကာင္းမႈ အလုပ္ကုိ မျပတ္သတိရၿပီး မေမ့မေလ်ာ့ ေဆာင္ရြက္ျခင္းသည္လည္ေကာင္း၊
ဧတံမဂၤလ မုတၱမံ - ေကာင္းျမတ္ေသာ မဂၤလာတရားတုိ႔ေပတည္း။
(၂၂) ဂါရေ၀ါစ - ရုိေသထုိက္သူကုိ ရုိေသျခင္းသည္လည္းေကာင္း၊
(၂၃) နိ၀ါေတာစ - မိမိကုိယ္ကုိယ္ ေမာက္မာမႈမျပဳပဲ ႏွိမ္ခ်ျခင္းသည္လည္ေကာင္း၊
(၂၄) သႏၲဳ ႒ိစ - ကိေလသာအာရုံ ကာမဂုဏ္တုိ႔၌ ေရာင့္ရဲလြယ္ျခင္းသည္လည္ေကာင္း၊
(၂၅) ကတညဳတာ - သူတပါးက မိမိအေပၚ ျပဳဖူးေသာ ေက်းဇူးကုိ သိတတ္ျခင္းသည္လည္းေကာင္း၊
(၂၆) ကာေလန ဓမၼႆ၀နံ - အခါအားေလ်ာ္စြာ တရားနာျခင္းသည္လည္းေကာင္း၊
ဧတံမဂၤလ မုတၱမံ -ေကာင္းျမတ္ေသာ မဂၤလာတရားတုိ႔ေပတည္း၊
(၂၇) ခႏၲီစ - သည္းခံျခင္းသည္လည္းေကာင္း၊
(၂၈) ေသာ၀စႆတာ - သူေတာ္္ေကာင္းတုိ႔က ဆုံးမသည့္စကားကုိ နာယူလြယ္ျခင္းသည္လည္းေကာင္း၊
(၂၉) သမဏာနၪၥ ဒႆနံ - သူေတာ္ရဟန္း၊ ပုဏၰားတုိ႔အား ဖူးေမွ်ာ္ရျခင္းသည္လည္းေကာင္း၊
(၃၀) ကာေလနဓမၼသာ ကစၧာ - အခါအားေလ်ာ္စြာ တရားေဆြးေႏြးျခင္းသည္လည္းေကာင္း၊
ဧတံမဂၤလ မုတၱမံ -ေကာင္းျမတ္ေသာ မဂၤလာတရားတုိ႔ေပတည္း။(၃၁) တေပါစ - ၿခိဳးျခံစြာက်င့့္ျခင္းသည္လည္းေကာင္း၊
(၃၂) ျဗဟၼစရိယၪၥ - ျမတ္ေသာအက်င့္ကုိ က်င့္ျခင္းသည္လည္းေကာင္း၊
(၃၃) အရိယ သစၥာန ဒႆနံ -အရိယသစၥာတရားကုိ သိျမင္ရျခင္းသည္လည္းေကာင္း၊
(၃၄) နိဗၺာန သစၧိကိရိယာ -နိဗၺာန္ခ်မ္းသာကုိ မ်က္ေမွက္ျပဳႏုိင္ျခင္းသည္လည္းေကာင္း၊
ဖု႒ႆ ေလာကဓေမၼဟိ - ေလာကဓံတရား(၈)ပါးတုိ႔ႏွင့္ ၾကံဳၾကဳက္ရေသာ ရဟႏၲာသူ့ျမတ္တုိ႔၏စိတ္သည္
(၃၅) စိတံယႆနကမၼတိ - မတုန္လႈပ္ျခင္းသည္လည္းေကာင္း၊
(၃၆) အာေသာက - စုိးရိမ္မႈမရွိျခင္းသည္လည္းေကာင္း၊
(၃၇) ၀ိရဇံ - ရမၼက္ကင္းျခင္းသည္လည္းေကာင္း၊
(၃၈) ေခမံ -ေဘးရန္မရွိျခင္းသည္လည္းေကာင္း၊
ဧတံမဂၤလ မုတၱမံ - ေကာင္းျမတ္ေသာ မဂၤလာတရားတုိ႔ေပတည္း။
ဘုရားရွင္ကိုယ္ေတာ္ျမတ္ႀကီးေဟာၾကားေတာ္မူခဲ့ေသာ မဂၤလာတရားႏွင့္အညီ က်င့္သံုးႏိုင္ေသာသူမ်ား ျဖစ္ပါေစ ဆုမြန္လွ်က္ ...........

တရားအသိမွ်ေ၀ျခင္း(၂)

ဗုဒၶေခတ္ျမတ္ ေတြ႕က်ဳိးနပ္ပါေစ

ေရခ်မ္းသစ္သီး ၊ ပန္းဆီမီးကိုခိုင္ၿဖီးသဒၶါ ၊

လွဴၿပီးကာမွ်ငါ့မွာေကာင္းက်ဳိး ၊ အလြန္တိုးဟု

ယံုကိုးစိတ္ထဲ ၊ မေရာင့္ရဲႏွင့္။

မစဲညေန႔ ၊ ဘုရားေရွ႕တြင္ေပ်ာ္ေမြ႕ျမတ္ႏိုး ၊

ျမဲရွိခိုး၍ေကာင္းႀကဳိးပြားစည္ ၊

ႀကီးလွၿပီဟုယံုၾကည္အားရ ၊ စိတ္မခ်ႏွင့္။

ဓါရဏႏွင့္ ၊ ဓမၼစႀကၤာေမတၱာပ႒ာန္း ၊

ရြတ္ႏိုင္စြမ္းေၾကာင့္ရႊင္လန္းပီတိ ၊

ဂြမ္းဆီထိကာႀကီးမည့္ေတေဇာ္ ၊

မေစာင့္ေမွ်ာ္ႏွင့္။

ဂုဏ္ေတာ္ပုတီး ၊ သက္ေစ့ၿပီးေအာင္ဇြဲၾကီးခိုင္မာ ၊

ၿငိမ္သက္စြာျဖင့္သဒၶါၾကည္ယံု ၊

စိပ္ၿပီးရံုျဖင့္လံုေလာက္လွၿပီ ၊

မရပ္တည္ႏွင့္။

ေရၾကည္၊ သစ္သီး ၊ ဆီမီး၊ လွဴမ်ဳိးရွိခိုး၀တ္ရြတ္ ၊

ေစလႊတ္ေမတၱာတစ္ရာ့ရွစ္သီး ၊

စိပ္ပုတီးကိုမၿငီးဆင့္ကဲ ၊

စိပ္ျမဲစိပ္ပါမျဖတ္ပါႏွင့္။

ဆက္ကာတမ်ဳိး ၊ ေရွ႕သို႔တိုး၍အက်ဳိးနိဗၺာန္ ၊

ေမွ်ာ္ရိုးမွန္က ရုပ္နာမ္ခြဲျခား ၊

က်င့္တရားသာသံသရာ၀ဋ္ ၊

လြတ္ထြက္ေစေၾကာင္းလမ္းမွန္ေကာင္းဟု ၊

ညြတ္ေျပာင္းစိတ္ထဲယံုၾကည္စြဲလ်က္

၊ အျမဲညေန႔၀ိပႆနာ ၊

ဘာ၀နာကိုခိုင္မာဆႏၵ ၊

ႀကဳိးလုံ႔လမွဗုဒၶေခတ္ျမတ္ ၊ ေတြ႕ႀကဳိးနပ္မည္ၾကပ္ၾကပ္သတိရွိပါေစ။ ။

ေရႊပါရမီေတာရ ဆရာေတာ္ အရွင္ဆႏၵာဓိက၏ ရဟန္းဘာ့ေၾကာင့္ျပဳရတယ္စာအုပ္မွ ေကာက္ႏႈတ္တင္ျပပါသည္။

တရားအသိ မွ်ေ၀ေပးျခင္း(၁)

တရားအသိမွ်ေ၀ေပးျခင္း
ေလ့လာမိသမွ် တရားေတာ္မ်ားထဲက ေက်းဇူးေတာ္ရွင္ သီတဂူဆရာေတာ္ အရွင္ဉာဏိသရ ေဟာၾကားေတာ္မူေသာ အာနပါနသတိပဌာန္တရားထဲမွ တရားအသိမွ်ေ၀ေပးပါရေစ ။
အာနာပါနႆတိသည္ ကာယာႏုပႆနာသတိပဌာန္တစ္မ်ိဳးျဖစ္ပါသည္။ အာနာပါနသည္ ထြက္ေလ၀င္ေလဆိုသည့္ ၀ါေယာဓါတ္ ေခါင္းေဆာင္သည္ ဓါတ္တရားေတြ စုေပါင္းထားေသာ ကာယကို အစိတ္စိတ္အမႊာမႊာ ကြဲသြားေအာင္ အဖန္ဖန္ အထပ္ထပ္ ရႈရေသာ သတိပဌာန္ကို ေခၚပါသည္။ခႏၶာကိုယ္ကို ေျဖာင့္ေျဖာင့္ထား၍ သတိကို ႏွာေခါင္းရွည္ေသာပုဂၢိဳလ္ဆိုလွ်င္ ႏွာသီး၀၊ ႏွာေခါင္းတိုလွ်င္ အထက္ႏုတ္ခမ္း မွာထားပါ။ ထြက္ေလ၀င္ေလကို သတိနဲ႕ ၀င္၊ ထြက္ေစရမည္။
( က) မွတ္နည္းမွာ
(၁) ထြက္ေလ၀င္ေလတစ္စံုကို ၁၊ ၂၊ ၃၊ ၄၊ ၅ ဟု မွတ္တဲ့နည္း။
(၂) အႏုပတၱာနည္း- ေနရာတစ္ခုခုမွာပဲ သတိကိုထားပါ။ ထြက္ေလ၀င္ေလကို စ၊လယ္၊ဆံုး သိေအာင္လုပ္တဲ့နည္း။
(၃) ဌာပနာနည္း- ထိတဲ့ေနရာမွာ ထိထိေနတာသိေအာင္လုပ္တဲ့နည္း။
(ခ) ၾကာတာ၊ ျမန္တာသိေအာင္လုပ္ပါ။ တိုတိုလား၊ ရွည္ရွည္လား သိေအာင္ လုပ္ရမည္။
(ဂ) ျပင္းထန္သလား၊ ႏူးညံ့သလား သိေအာင္လုပရမည္။ ထြက္ေလ ၀င္ေလသည္ စိတၱဇ၀ါေယာျဖစ္လို႕ စိတ္ေပၚမူတည္သည္။ စိတ္ေတြ ၾကမ္းလွ်င္ ထြက္ေလ၀င္ေလက ၾကမ္းသည္။ နီ၀ရဏ တရား ၅ ပါး မကင္းလွ်င္ ပ်ံ႕လြင့္တဲ့စိတ္ကပူေလာင္တဲ့သေဘာရွိပါသည္။ ၄င္းေၾကာင့္ ျဖစ္တဲ့စိတ္က ၾကမ္းပါသည္။
နီ၀ရဏဆိုသည္မွာ-
(၁) တစ္စံုတစ္ခုကိုလိုခ်င္တဲ့စိတ္
(၂) အလိုမက်တဲ့စိတ္
(၃) ငိုက္မ်ဥ္းတာ
(၄) ပ်ံ႕လြင့္တာ၊ ပူပန္တဲ့စိတ္
(၅) မဆံုးျဖတ္ႏိုင္တဲ့စိတ္
(ဃ)နီ၀ရဏ ကင္း၍ စိတ္ေတြသိမ္ေမြ႕သြားတဲ့အခါ ၀င္ေလထြက္ေလသည္ နူးညံ့လာပါသည္။ သိပ္ၿပီး သိမ္ေမြ႕လာရင္ ထြက္ေလ၀င္ေလ ရွိမွရွိေသးလားလို႕ ထင္ရတတ္ပါသည္။ ေအာက္ပါပုဂၢိဳလ္မ်ားမွသာ ထြက္ေလ၀င္ေလ ခ်ဳပ္ပါသည္-
(၁) အမိ၀မ္းထဲက ကေလး
(၂) ေသသြားတဲ့ပုဂၢိဳလ္
(၃) ေသခါနီးမိန္းေမ်ာေနတဲ့သူ
(၄) စတုထၱစ်ာန္၀င္စားေနသူ
(၅) နိေရာဓသမာပတ္၀င္စားသူ
(၆) ျဗဟၼျပည္ေရာက္ေနပုဂၢိဳလ္(ျဗဟၼာ)
(င) ၀ီရိယစိုက္ၿပီးရႈလွ်င္ သိမ္ေမြ႕ေနေသာ ၀င္ေလထြက္ေလကို ေတြ႕လာလိမ့္မည္။ စိတ္ေတြၾကည္လာတတ္သည္။ အျဖဴေရာင္ ညစ္ေထးေထး နမိတ္ စေပၚလာမည္။ ေပၚလာကစတြင္ ၀င္ေလထြက္ေလက သတ္သတ္ နမိတ္က သတ္သတ္ ျဖစ္ေနတတ္သည္။ ယင္းသို႕ နမိတ္ေပၚလာလွ်င္ စိတ္ကေပၚလာေသာ နိမိတ္ေပၚေရာက္သြားတတ္သည္။ နမိတ္ကိုဆက္ရႈရမည္။ နမိတ္ ေပ်ာက္သြားလွ်င္ ဘာ၀နာစိတ္ကို ၀င္ေလထြက္ေပၚျပန္တင္ရမည္။ ဘာ၀နာစိတ္အားေကာင္းလွ်င္ နမိတ္ႏွင့္ ၀င္ေလထြက္ေလတို႕ တစ္ထပ္တည္း က်လာလိမ့္မည္။ ယင္းေနာက္မွာ ႏွာေခါင္းထဲက လႈပ္ရွားေနေသာ မီးခိုးတန္းလို၊ ျဖဴျဖဴေဖြးေဖြး ၀ါဂြမ္းဆိုင္လိုအစတြင္ ျဖစ္မည္။ ဘာ၀နာစိတ္ ခိုင္ခံ့လာေသာအခါ ျဖဴေဖြး ၾကည္လင္ေတာက္ပေသာ မီးေခ်ာင္းလို ၾကည္လို နကၡတ္လို ပုလဲလံုး ရြဲလံုးလို ေပၚလာ တတ္သည္။ စ်ာန္လမ္းသြားခ်င္လွ်င္ ေပၚလာေသာ နမိတ္ကို မလြတ္တန္းရႈဖို႕လိုပါသည္။ လႈပ္ေနတဲ့နမိတ္က ျငိမ္သြားသည္ အထိ အာရံုျပဳပါြမ်ားလွ်င္ စ်ာန္စခန္းသို႕ ေရာက္ၿပီ။ ၄င္းစ်ာန္ကလည္း နီ၀ါရဏ ၅ ပါးကို ေလာင္ကႊ်မ္း သြားေစပါသည္။ နမိတ္ ၃ မ်ိဳးမွာ- (၁) မူလ ၀င္ေလထြက္ေလက ပရိကမၼနမိတ္
(၂) မီးခိုးတန္းလို ၀ါဂြမ္းဆိုင္လို အစရွိတဲ့ လႈပ္ရွားၿပီးေနတဲ့နမိတ္က ဥဂၢဟနမိတ္
(၃) ၾကည္လင္ေတာက္ပၿပီး ျငိမ္၍ေပၚလာတာက ပဋိဘာဂနမိတ္္စ်ာန္မွာ အဂၤါ ၅ ပါး ရွိသည္။
(၁) စိတ္ကို နမိတ္ေပၚ မေရာက္ေရာက္ေအာင္ တင္ေပးရတဲ့ ၀ိတက္
(၂) ထိုနမိတ္ကို အဆက္မျပတ္ ဆင္ျခင္ေနတဲ့ သံုးသပ္ေနတဲ့ ၀ိစာရ
(၃) ၀ိစာရႏွင့္ နမိတ္ကို ဆင္ျခင္ပါမ်ားေတာ့ ပြတ္ပါမ်ားရင္ အေရာင္တလက္လက္ထြက္လာေသာ ေရႊပုထိမ္သည္ရဲ႕ လက္၀တ္ရတနာမ်ားလို လႈပ္ရွားေနတဲ့ နမိတ္က ျငိမ္ၿပီး ၾကည္လင္လာသည္။ ထိုနမိတ္ကို ႏွစ္သက္တဲ့ သိမ့္ကနဲ ျငိမ့္ကနဲ ခံစားတတ္တဲ့ ပီတိ
( ၄) ေအးခ်မ္းတဲ့သေဘာ ပႆဒၵိ၊ စိတ္ေတြလဲ ေအးခ်မ္လို႕ ခႏၶာကိုယ္လဲ ေအးခ်မ္းလာသည္။ ေျငာင္းညာကိုက္ခဲျခင္းမရွိ။ ခႏၶာကိုယ္ႀကီးကိုေအာက္က ေျမာက္ပင့္လိုက္သလို ေပါ့ေနသလို ခံစားရသည့္ လဟုတာ။ ေအာက္မွာထိေနတယ္လို႕ မထင္ရ။ နတ္စည္းစိမ္တမွ်ဟု ဆိုပါသည္။
(၅) ေနာက္ဆံုး စိတ္က တည္ျငိမ္သြားတဲ့ ဧကဂၢတာ။ သမာဓိရသြားပါၿပီ။ ပထမစ်ာန္ဟု ေခၚသည္။ စိတ္က နီ၀ရဏလြတ္လို တက္ၾကြလန္းဆန္း ေအးခ်မ္းေနပါတယ္။ဤေနရာတြင္ ၀ိပႆနာမရႈလိုေသးပါက ၀ိတက္ ၀ိစာရကိုပယ္လွ်င္ ဒုတိယစ်ာန္၊ ပီတိကိုပယ္လွ်င္ တတိယစ်ာန္၊ သုခကိုပယ္လွ်င္ စတုထၳစ်ာန္အထိ တက္သြားႏိုင္သည္။ စ်ာန္စခန္းသြားရင္ ဉာဏ္မလိုေသးပါ။ ရႈရံုပဲရႈေနရင္း တက္သြား ပါသည္။
-ပထမစ်ာန္ရၿပီး ၀င္ေလထြက္ေလဆိုေသာ တြန္းကန္လႈပ္ရွား တတ္သည့္ ၀ါေယာဓါတ္ျဖစ္သည့္ ရူပ္ကိုရႈရင္ ကယာႏုပႆနာ။
- ပီတိ၊ သုခ ဆိုသည့္ ေစတသိတ္မ်ားကိုရႈရင္ ေ၀ဒနာႏုပႆနာ။ ၾကည္လင္ေနသည္ကို သိေနေသာ စိတ္ကိုရႈရင္ စိတၱာႏုပႆနာ။
-ထိုစိတ္ ေစတသိတ္ႏွင့္ ရုပ္မ်ား မျမဲဘူးဆိုသည့္ အနိစၥသေဘာ၊ ကုန္ေပ်ာက္တတ္သည္ဆိုသည့္ ၀ိရာဂသေဘာ (တက္မက္စရာမရွိ)၊ ခ်ဳပ္ေပ်ာက္ပ်က္စီးတတ္သည္ဆိုသည့္ နိေရာဓ (ခိုင္ျမဲသည္ဟု မယူဆ)၊ စြန္႕ပစ္ရမည္ ဆိုသည့္ ပဋိနိေသကသေဘာ၊ အခ်က္ ၄ ခ်က္ ပါေသာ ဓမၼာႏုပႆနာ။ ယင္းသို႕ သံုးသပ္ေသာဉာဏ္က သမၼသနဉာဏ္ရဲ႕ အစျဖစ္ပါသည္။
ထြက္ေလ၀င္ေလက ရုပ္၊ ပီတိပႆဒၵိ ခံစားမႈ ေ၀ဒနာသည္ ေစတသိတ္၊ ခ်မ္းသာမႈကို သိေနသည့္ စိတ္သည္ ၀ိဉာဏ္၊ ယင္းစိတ္ေစတသိတ္ရုပ္မ်ားကို ပိုင္းပိုင္းျခားျခား သိလာခဲ့ေသာဉာဏ္ကို နာမရူပပဋိေစၧဒဉာဏ္။ သကၠာယဒိဌိ ကင္းသြားပါၿပီ။ ထိုနာမ္ရုပ္ႏွစ္ပါးသည္ အ၀ိဇၨာ၊ တဏွာ၊ ကံဆိုေသာ ေ၀းေသာအေၾကာင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ရပါသည္။ ထြက္ေလ၀င္ေလ တည္းဟူေသာ ၀ါေယာရုပ္၏ အနီးဆံုးအေၾကာင္းမွာ စိတ္ျဖစ္ပါသည္။ အေၾကာင္းႏွင့္ အက်ိဳးကို သိမ္းဆည္းတတ္သည့့္ဉာဏ္သည္ ပစၥယပရိဂၢဟဉာဏ္ ျဖစ္ပါသည္။ဤသို႕အေၾကာင္းအက်ိဳးေၾကာင့္ ျဖစ္ေနေသာ ရုပ္နာမ္ႏွစ္ပါး၏ အနိစၥ၊ ဒုကၡ၊ အနတၱကို ဓမၼာႏုပႆနာသတိပဌာန္ႏွင့္ ၀ိပႆနာရႈလွ်င္ သမၼသနဉာဏ္ ျဖစ္ၿပီ။ ၄င္းရုပ္နာမ္မ်ား၏ ျဖစ္လာတာပ်က္လာတာကိုျမင္ေသာ ဉာဏ္က ဥဒယဗၺယဉာဏ္ ျဖစ္သည္။ ျဖစ္လာတာေတြ႕လွ်င္ ဥေစၧဒဒိဌိျပဳတ္ၿပီး ပ်က္တာေတြ႕လာေသာ္ ျမဲသည္ဆိုေသာ သႆတဒိဌိ ျပဳတ္ပါသည္။ ျဖစ္ျခင္းႏွင့္ ပ်က္ျခင္းတြင္ ပ်က္ျခင္းက ေၾကာက္စရာေကာင္းသည့္ သေဘာေဆာင္လို႕ ဉာဏ္က ပ်က္သည့္ဘက္ကိုပဲ ဒလစပ္ရႈ သြားပါသည္။ အပ်က္ကို သံုးသပ္ျခင္းက ဘဂၤဉာဏ္ ျဖစ္ ပါသည္။ ၀ါေယာရုပ္ကိုပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ ေ၀ဒနာတစ္လံုးကိုျဖစ္ျဖစ္၊ ၾကည္လင္ေနေသာ စိတ္ကေလး တစ္လံုးကိုျဖစ္ျဖစ္ ေပ်ာက္ပ်က္သြားေနသည္ကို ျမင္ေသာအခါ ေၾကာက္စရာ ဆိုသည့္ သံေ၀ဂဉာဏ္ ဘယဉာဏ္ ေပၚလာပါသည္။ ထိုေပ်ာက္ပ်က္ေနေသာ ခႏၶာက အားကိုးစရာမဟုတ္ဟု သိေသာဉာဏ္ျဖစ္သည့္ အာဒီန၀ဉာဏ္ ျဖစ္လာေစပါသည္။ ယင္းေနာက္တြင္ ျငီးေငြ႕ေသာ နိဗၺိဒါဉာဏ္ ေပၚပါသည္။ ထိုသို႕ မလိုခ်င္ပဲ ရႈမွတ္ေနရတာကို လြတ္ခ်င္ေသာ မုဥၥိတုကမ်တာဉာဏ္ ေပၚလာပါသည္။ သို႕ေသာ္ ေရနစ္မွာေၾကာက္၍ ေခြးေသေကာင္ ပုပ္ကို အတင္းဖက္တြယ္ထားသူကဲသို႕ မလႊတ္ပဲ ဤသခၤတကိုပင္ အနစၥ၊ ဒုကၡ၊ အနတၱဟု ဘာ၀နာစိတ္ျဖင့္ ဖိၿပီးရႈမွတ္ေနေသာ ပဋိသခၤါဉာဏ္ ဆက္ျဖစ္ လာပါသည္။ ယင္းအခိုက္တြင္ သခၤတတရားကို သုခ၊ ဒုကၡေသာမနႆမပါေသာ ဥပကၡာေ၀ဒနာ ျဖစ္ေနပါၿပီ။ ၄င္းဉာဏ္ကို သခၤါရုပကၡာဉာဏ္ ဟု ေခၚပါသည္။ ထို႕ေနာက္မွာ မဂ္ျဖစ္ေပၚရန္ ေက်းဇူးျပဳသည့္ အႏုေလာမဉာဏ္ ျဖစ္ေပၚလာပါၿပီ။ ဆက္လက္၍ အထူးေၾကာင့္ၾကမစိုက္ရပဲ ေဂါၾတဘုဉာဏ္ ေပၚလာပါသည္။ ထိုဉာဏ္က သခၤတ အာရံုကို မယူေတာ့ပဲ အသခၤတကို ေမ်ာ္ၾကည့္သည့္ဉာဏ္ျဖစ္ပါသည္။ ယင္းေနာက္တြင္ မဂ္ဉာဏ္၊ ဖိုလ္ဉာဏ္ အစဥ္အတိုင္း ေပၚလာပါေတာ့သည္။ ထိုေနာက္ ခ်ဳပ္ပ်ာက္ခဲ့ပံု ပယ္ၿပီးကိေလသမ်ားကို ျပန္ဆင္ျခင္သည့္ ပစၥ၀ကၡဏာၪာဏ္ ေပၚလာပါသည္။ အာနာပါနသတိပဌာန္သည္ သတိပဌာန္ေလးပါး ျပည့္စံုသည့္အတြက္ ေဗာဇၥ်င္ ရ ပါး ျဖစ္ပါသည္။
အသိလြယ္ၿပီး အက်င့္ခက္ေသာ တရားေတာ္မ်ားျဖစ္ပါသည္ ။ မိတ္ေဆြလည္း က်င့္သံုးႏိုင္ပါေစ ဆုမြန္လွ်က္-